Κέντρο Έρευνας Νεότερης Ιστορίας - Research Centre for Modern History

Επανορθώνοντας το παρελθόν: Οι γερμανικές αποζημιώσεις για το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων

Μεταδιδακτορική ερευνήτρια: Άννα Μαρία Δρουμπούκη

 

    Για τους περισσότερους επιζώντες της Σοά (Ολοκαύτωμα), το τέλος του πολέμου το 1945 δεν σηματοδότησε το τέλος της βίας, του φόβου, των διώξεων και της αδικίας. Αυτές οι παράμετροι υπογραμμίζουν με εντονότερα χρώματα το γεγονός ότι μένει ακόμα να γραφτεί μια πλήρης μεταπολεμική ιστορία των επιζώντων στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, μια καταγραφή της ανασύνθεσης της εβραϊκής ζωής απ’ το μηδέν. Η επιστροφή των επιζώντων υπήρξε δύσκολη, η επανένταξή τους δυσκολότερη και αντίστοιχη με τον αποκλεισμό της εμπειρίας τους από το εθνικό αφήγημα. Είναι απόλυτα ενδεικτικό των προθέσεων του ελληνικού κράτους να παραπέμπει τους επαναπατρισθέντες στην Υπηρεσία Αλλοδαπών για καταγραφή. Η ψυχρή υποδοχή των επιζώντων της ναζιστικής κόλασης ήταν το ελάχιστο προανάκρουσμα  μιας μεταπολεμικής πολιτικής η οποία θα στρεφόταν σύντομα στο «πάγωμα» των μελλοντικών διεκδικήσεων για την δίκαιη επιστροφή των κλαπεισών περιουσιών στους δικαιούχους τους.

            Το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων έχει απασχολήσει τα τελευταία χρόνια τους ιστορικούς, διευρύνοντας τα πλαίσια και τις ιστορικές προοπτικές της Σοά.Τα μεταπολεμικά αιτήματα των εβραϊκών κοινοτήτων στην Ευρώπη, και ειδικά σε χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Πολωνία, η Ιταλία, συνδέονταν με τις αλλαγές στο συμβολικό ρεπερτόριο του πολιτικού και επίσημου λόγου, τις μεταλλαγές στους εθνικούς μύθους και τις ερμηνευτικές εκδοχές αναφορικά με το ρόλο της δικαιοσύνης. Ακόμα και οι χώρες που διεκδικούσαν πολεμικές αποζημιώσεις σθεναρά και διεκδικητικά, ήταν ανήμπορες να κατανοήσουν το μέγεθος της εβραϊκής απώλειας και να αποκαταστήσουν τις κοινότητες εντός των συνόρων τους.

            Στόχος είναι να δοθούν στη μελέτη οι διεθνείς διαστάσεις του φαινομένου που στη βιβλιογραφία έχει ονομαστεί «υλικές διαστάσεις του Ολοκαυτώματος» (material effects of the Holocaust).[1] Είναι γεγονός πως τα τελευταία χρ όνια έχουμε επιστρέψει σε μια κοινωνική και πολιτισμική ιστορία των Εβραίων στη Σοά, που αφήνει στην άκρη τα κλασικά ερωτήματα και δίνει έμφαση στα ιστορικά υποκείμενα και στον τρόπο με τον οποίο βίωναν τις συνθήκες της εποχής.[2] Ποια ήταν τα μεταπολεμικά αιτήματα των Ισραηλιτικών Κοινοτήτων της Ελλάδας προς τη Δυτική Γερμανία; Μέσα από το αρχειακό υλικό που εντοπίστηκε στα αρχεία του Υπουργείου Εξωτερικών (Βερολίνο), αλλά και στα αρχεία της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης και του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου, θα μελετηθεί η δύσκολη επιστροφή των Ελλήνων Εβραίων και τα μεταπολεμικά αιτήματα για την καταβολή των γερμανικών αποζημιώσεων. Θα αξιοποιηθούν επίσης για τη μελέτη αυτή το άγνωστο και ανεξερεύνητο ως τώρα αρχείο του Ο.Π.Α.Ι.Ε (Οργανισμός Περιθάλψεως και Αποκαταστάσεως Ισραηλιτών Ελλάδος) και της Υ.Δ.Ι.Π. (Υπηρεσία Διαχείρισης Ισραηλιτικών Περιουσιών).



[1] Martin Dean, Constantin Goschler, Phillip Ther (επιμ.), Robbery and restitution, Berghahn Books, 2007.

[2] Ρίκα Μπενβενίστε, Αυτοί που επέζησαν. Αντίσταση, Εκτόπιση, Επιστροφή. Θεσσαλονικείς Εβραίοι στη δεκαετία του 1940, Πόλις, Αθήνα 2014, σ. 18-19.

 

 

«Τηλέφωνα του Επέκεινα»: Έλληνες διανοούμενοι στη δημόσια σφαίρα της «εκρηκτικής εικοσαετίας» (1949-1967)

Μεταδιδακτορικός ερευνητής: Βασίλης Α. Μπογιατζής

 

Εισαγωγή

 

Η έρευνά μου εστιάζει στον ρόλο των δημοσίων διανοουμένων στις νεωτερικές κοινωνίες, ως φαινόμενο με οικουμενική σημασία και ως εξέχοντα στοιχεία του όλου πολιτισμικού τοπίου. Αντλώντας από τα πεδία της αναστοχαστικής ερμηνευτικής κοινωνιολογίας της νεωτερικότητας και της κοινωνιολογίας των διανοουμένων και εστιάζοντας κυρίως στις συνεισφορές των Γκράμσι, Mannheim, Bauman, Bourdieu, Ankersmit, στη θεωρία της μετάφρασης των προερχόμενων από τις Σπουδές Επιστήμης και Τεχνολογίας Latourκαι Callon, καθώς και στη θεματοποίηση του διανοούμενου ως ξένου από τον DickPels –στηριγμένος με άλλα λόγια, τόσο σε κλασικές όσο και σε σύγχρονες μελέτες της κοινωνιολογίας των διανοουμένων– επιχειρώ να κατανοήσω πώς οι δημόσιοι διανοούμενοι επιτέλεσαν (perform) εαυτούς και πώς λειτούργησαν στη μεταπολεμική Ελλάδα κατά την περίοδο της ανασυγκρότησης μετά το Β΄ Παγκόσμιο και τον Εμφύλιο Πόλεμο, κατά τη λεγόμενη «εκρηκτική εικοσαετία» των ετών 1949-1967.

Διαβάστε περισσότερα: «Τηλέφωνα του Επέκεινα»: Έλληνες διανοούμενοι στη δημόσια σφαίρα της «εκρηκτικής εικοσαετίας»...

The Comparative Analysis of Turkish and Greek Perception Towards the US Foreign Policy During the Cyprus Crises of 1964, 1967, 1974

Gurhan Yellice, Ph.D.

Dokuz Eylul University

Ataturk Institute for Modern Turkish History

Buca, Izmir, Turkey.

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 

 

THE COMPARATIVE ANALYSIS OF TURKISH AND GREEK PERCEPTION TOWARDS THE US FOREIGN POLICY DURING THE CYPRUS CRISES OF 1964, 1967, 1974.

 

 Postdoctoral Research

 

 BACKROUND INFORMATION

In the summer of 1974 Greek Junta organized a coup against Makarios and overthrew the legitimate government of Cyprus. Thereon Turkey invaded the island to preserve her interests. Turkey and Greece came to the brink of war, they did not fight but at the end of the crises the island was divided in two parts. This de facto division continues today.

Cyprus first emerged as a foreign policy trouble for Turkey and Greece when Greek-Cypriots, under the leadership of Makarios, started the Enosis (union with Greece) movement against British rule in the mid-1950s. When Greece outspokenly declared her support in favor of Enosis and Turkey adopted the policy of partition, the parties came to the brink of war at the end of 1950s. The US concerning the tension between two NATO allies is against her own interests, intervened and first convinced the UK to recognize the independence of Cyprus then Turkey and Greece on declaration of an independent republic based on Turkish-Greek partnership and Turkish-Greek and British guarantorship. Following the proclamation of the Cyprus Republic, enmity between sides seemed to come to an end.  

However the result which was in favor of the US, the UK, Turkey and Greece did not satisfy both the Greek and Turkish extremists, especially religious and political leader of the Greek-Cypriots Makarios excluded from the deal process. Uneasiness prevailed on both sides. At the end of 1963 Makarios ask for changes in the constitution in favor of Greek-Cypriots inter-communal clashes began. Cypriot Turks withdrew from the republic. When Turkey decided to intervene the island to with the claim protecting Turkish Cypriot rights the tension in between Turkey and Greece broke out again. This time US became actively involved the situation and warned Turkey not to intervene in a harsh manner and through Acheson revived the possibility of partition. Negations were held but it was to no avail. Both Turkey and Greece disturbed the US policy of restricting their movement and for not serving their national interests.

 

Διαβάστε περισσότερα: The Comparative Analysis of Turkish and Greek Perception Towards the US Foreign Policy During the...

Η αποικιοκρατία ως «πνευματικός ρυθμιστής του κόσμου». Η πρόσληψή της από την ελληνική λογιοσύνη την περίοδο της Μικρασιατικής Εκστρατείας

Δρ. Καλλιόπη Παυλή

Μετα-διδακτορική ερευνήτρια,

Κέντρο Έρευνας Νεότερης Ιστορίας

Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα

 

 

Η αποικιοκρατία ως «πνευματικός ρυθμιστής του κόσμου». Η πρόσληψή της από την ελληνική λογιοσύνη την περίοδο της Μικρασιατικής Εκστρατείας

 

Μετα-διδακτορική έρευνα

 

 

Περίληψη

       Παραμένει ανοιχτή η σχέση της μικρασιατικής εκστρατείας με την αντίληψη που έβλεπε στην αποικιοκρατία τον «πνευματικό ρυθμιστή του κόσμου», το «αγαθό» που «μετακένωνε» στις αποικιοκρατούμενες περιοχές τις αξίες του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού, του μονοθεϊσμού, της πειθαρχίας στους νόμους, της απρόσκοπτης οικονομικής επέκτασης. Η προοπτική της αρχίζει να συζητείται προς το τέλος της παρατεταμένης ύφεσης, η οποία έχει συντηρικοποιήσει τα εθνικά κινήματα και τις επιστήμες εδραιώνοντας μια φυλετικού χαρακτήρα αρχαιολογική ερμηνεία μέσα από την οποία ερμηνεύτηκαν οι αρχαιολογικές ανασκαφές των Ελλήνων στη Μικρά Ασία —όπως παρουσιάστηκαν στη διδακτορική διατριβή της Κ. Παυλή «Αρχαιολογώντας την terra desiderata: η Μεγάλη Ιδέα των αρχαίων υλικών καταλοίπων». Πηγές από την παραπάνω έρευνα θα αξιοποιηθούν σε μια διεύρυνση πέρα από το ιδεολογικό-αρχαιολογικό πεδίο: στο οικονομικό και πολιτικό, καθώς πρόκειται για την περίοδο της εντατικής ευρωπαϊκής επέκτασης όπως μαρτυρά ο πολλαπλασιασμός των τετραγωνικών μιλίων των αποικιακών κτήσεων και της ενδυνάμωσης των μονοπωλίων. Το κλίμα της βίαιης χάραξης νέων συνόρων μεταφέρει το  δόγμα της φυλετικής ανισότητας από τα επιστημονικά εγχειρίδια στη βάση της κοινωνίας, ρίχνοντας βαριά τη σκιά του και στην Ελλάδα: ο «Άλλος» όχι μόνο μετατρέπεται σε «φύσει ανεπιτήδειον προς πάσαν διανοητικήν ανάπτυξιν» μέσα και από τις διακινούμενες θεωρίες περί «ωφέλιμης εξάρτησης» μα εισάγεται και η συστηματική διατύπωση του στόχου μιας περαιτέρω οικονομικής ανάπτυξης στην «ασιατική Ελλάδα».

 

Διαβάστε περισσότερα: Η αποικιοκρατία ως «πνευματικός ρυθμιστής του κόσμου». Η πρόσληψή της από την ελληνική λογιοσύνη...

The Interactive Discourse on Europe among Last Year High School Classrooms in Greece: An Ethnographic Study

Eren Ozalay-Sanli

PhD in Political Science and International Relations

Bogazici University, Istanbul, Turkey

Email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Personal blog: erenozalay.blogspot.com

 

Postdoctoral Research

The Interactive Discourse on Europe among Last Year High School Classrooms in Greece: An Ethnographic Study

 

Summary

This postdoctoral research project aims to capture a representative picture of the classroom discussion of history textbooks on modern history discuss in Greek high schools. The study stemmed from the doctoral dissertation of the researcher in which she analyzed how “Europe” was represented in the history textbooks of Turkey, Greece, Cyprus and Britain. Although textbooks remain a relevant field of research as they portray the state supported official discourse and national identity, they are a poor indicator of what is being relayed to the students in the classroom. Therefore, to understand the discourse on Europe in the previously examined cases, the researcher would like to embark on a field research starting with Greece. In the six months of field research, classrooms in Greek high schools will be visited and interviews with history teachers and students will be conducted and their relation to textbooks will be portrayed.

 

Διαβάστε περισσότερα: The Interactive Discourse on Europe among Last Year High School Classrooms in Greece: An...